Wódka cieszy się ogromną popularnością w Polsce. I chociaż niekiedy budzi negatywne skojarzenia, to trunek dobrej jakości może być degustowany tak samo jak whisky czy koniak. Jak powstała wódka i jakie są jej rodzaje? W jaki sposób serwować alkohol, w zależności od okazji? Poznaj bliżej historię trunku, nieodłącznie wpisującego się w polską tradycję i kulturę.
Historia
Według podań, ludzie znali proces destylacji już około 3500 r. p. n. e. Zapiski wskazują, iż płyn zbliżony smakiem i aromatem do wódki, ale znacznie bardziej od niej zanieczyszczony, podawany był na początku w krajach arabskich, a następnie pojawił się w Europie. Wspomniany destylat używano do celów leczniczych i kosmetycznych. Tak było w Polsce w XIII-XIV wieku. Dopiero jakieś 200 lat później odkryto, że alkohol ten nadaje się również do picia. “Gorzałka” podbiła podniebienia arystokracji. Wódka utożsamiana była z towarem luksusowym. Oczywiście – rodzaje okowity dzieliły się wówczas ze względu na liczbę destylacji.
W Polskiej kulturze
Wódka w Polskiej kulturze funkcjonowała od zawsze. Podawano ją jako lekarstwo. Gorzałkę wytwarzano na bazie zboża, a na początku XX wieku zaczęto produkować wyroby spirytusowe z ziemniaków. Za ojczyznę wódki uznawana jest carska Rosja. W 1895 roku w Rosji sprecyzowano standardy produkcji tego rodzaju alkoholu. Zasady te trafiły do ponad 2000 rosyjskich gorzelni, z których większość funkcjonowała na terenie Królestwa Polskiego.
Okowita
Trunek o zawartości alkoholu na poziomie 70%. Rozcieńczano go – zgodnie z carskimi zaleceniami – wodą, uzyskując w ten sposób destylat o mocy około 40%. Z uwagi na imponującą skalę produkcji, wódki szybko stały się tanie i łatwo dostępne. Był to czas wzrostu problemu alkoholowego wśród społeczeństwa.
Rodzaje
Już w XIX wieku, nie wszystkie destylaty były idealnie czyste. Kilkanaście lat później rozpoczęły się eksperymenty – do wódki dodawano piołun, wiśnie, pieprz, źdźbła traw czy anyż lub miód. Współcześnie wódki można podzielić na kilka kategorii:
- Z uwagi na stopień zanieczyszczenia spirytusu metanolem:
- wódki luksusowe (zawartość metanolu max 30 g/hl);
- wódki wyborowe (zawartość metanolu max 31-99 g/hl);
- wódki zwykłe (zawartość metanolu max 100 g/hl).
- Z uwagi na dodatki:
- wódki czyste;
- wódki gatunkowe.
- Z uwagi na zawartość cukru:
- wytrawne;
- półwytrawne;
- półsłodkie;
- słodkie.
Wódka – definicja
Wódka według obowiązującej w Polsce definicji to napój spirytusowy na bazie alkoholu etylowego, pochodzenia rolniczego. Może być wykonany z ziemniaków lub zbóż bądź z innych tradycyjnych surowców rolnych, fermentowanych przez użycie drożdży gorzelniczych. “Polska wódka” to alkohol na bazie owsa, pszenicy, żyta, jęczmienia lub ziemniaków. Minimalna docelowa moc wódki to 37,5%.
Proces wytwórczy
Zboże lub ziemniaki, oczyszcza się (oddziela ziarna od plew lub myje ziemniaki w ciepłej wodzie). Następnie poddaje się je działaniu pary o wysokiej temperaturze – tak, aby skrobia rozłożyła się do cukrów prostych. Dzięki działaniu enzymów, powstaje zacier, do którego po schłodzeniu, dodaje się drożdże gorzelnicze. To dzięki drożdżom zachodzi fermentacja, która trwa 72 godziny. Po odfermentowaniu, zacier jest zanieczyszczony, dlatego też poddaje się go destylacji, czyli podgrzewaniu. Płyn zaczyna parować, a parę skrapla się, zbiera i ponownie powtarza proces. W taki sposób wytwarza się spirytus. W kolejnym etapie, spirytus można rektyfikować, czyli oczyszczać. Najpierw rozcieńcza się alkohol, a potem poddaje oczyszczającym procesom chemicznym, a na końcu po raz kolejny ogrzewa. Żeby finalnie powstała wódka, spirytus łączy się z wodą, a następnie ciecz się stabilizuje.
Serwowanie wódki
Większość wódek zaleca się serwować w temperaturze nie przekraczającej 10 stopni Celsjusza. Kieliszki dedykowane do wódki mają pojemność wahającą się w przedziale od 40 do 80 ml. Szkło powinno być przezroczyste i bez skazy. Kieliszki można podzielić na dwa typy: ze zwykłym dnem i na nóżce.